Informatie over antiek Chinees porselein
Net als een eiken of mahoniehouten kabinet zit er in elk te taxeren boedel ook wel een stukje Chinees porselein. Omdat ik hier regelmatig vragen over krijg vindt U hieronder wat informatie over de meest voorkomende stukken. Belangrijk bij een taxatie van antiek chinees porselein is de conditie van het object. Bij porselein is het zo dat de waarde enorm daalt wanneer het stuk een barst heeft of gelijmd is. Ook een professioneel uitgevoerde restauratie voegt weinig toe aan een eenmaal gebroken vaas of schotel.

De meeste afgebeelde stukken komen uit mijn eigen verzameling. Niets in dit hoofdstukje is te koop, het is louter informatief.

De eerste stukken porselein bereikten de Europese vorstenhoven in de 15e en 16e eeuw. Het was door de moeizame route over land zeldzaam en daardoor kostbaar. De Portugezen begonnen het in de 16e eeuw op grote schaal te importeren en te verhandelen via de net ontdekte zeeroutes.

Voordat de VOC in 1602 werd opgericht was het porselein voor de Hollanders slechts bereikbaar door Portugese schepen te veroveren. Deze vervoerden het in Azië gekochte porselein tussen de andere koopwaar en niet zelden als ballast voor de stabiliteit van het schip. Deze Portugese schepen noemden de Hollanders "kraken" naar het Portugese "Caraqua".
Het in deze schepen aangetroffen porselein werd hierdoor "kraakporselein" genoemd.

 

chinees kommetje
Hiernaast mijn eerste aankoop. Gekocht toen ik 16 jaar oud was. Een Chinees diep bordje of kommetje, dunwandig en voor zien van een onder glazuur blauwe decoratie van vakken waarbinnen bloemen. Onder glazuur wil zeggen dat de tekening er op gepenseeld is voordat de glazuurlaag werd aangebracht.

Zoals duidelijk te zien bij dit object is het bordje gebroken geweest. Tegenwoordig wordt dit vaak onzichtbaar gerestaureerd maar vroeger kon men het alleen weer helen door de delen met metalen krammen of fijn koperdraad aan elkaar vast te hechten. Een gebroken stuk porselein heeft zoals hierboven vermeld vrijwel geen waarde.

Met krammen gerestaureerde stukken zijn echter zeldzaam geworden. Mogelijk is dat de reden dat een gekramde Wanli kom onlangs ruim 5000 Euro opbracht op een Arnhemse veiling !

Porselein met deze decoratie stamt uit de Wanli tijd, het laatste tijdvak uit de Ming dynastie. Dit is het eerste porselein wat op grote schaal naar Holland kwam. Het was geen gewoon gebruiksgoed daar was het te kostbaar voor, het was bedoeld om op kasten en lambriseringen - wandbetimmeringen geplaatst te worden. Tegenwoordig wordt het helaas knap nagemaakt wat de markt voor dit type porselein natuurlijk geen goed doet.

 


Moeilijker na te maken is het zogenaamde overgangsporselein waarvan hiernaast een voorbeeld is te zien. Na de omverwerping van de Mingdynastie brak er in China een burgeroorlog uit. Porselein was lastiger te kopen voor de Hollanders waardoor er voor de aankoop uitgeweken werd naar Japan. Dit Japanse porselein was echter twee keer zo duur.

Het Chinese overgangsporselein kenmerkt zich door een dikkere scherf en een lichte zilverblauwe kleur. De decoratie is meer divers dan het kraakporselein. Menselijke en dierlijke figuren komen nu algemeen voor. Overgangsporselein, gemaakt tussen 1630 en 1670, is zeer verzorgd gemaakt.
Door zijn mooie afwerking en zeldzaamheid is het erg gewild en brengen deze stukken hoge prijzen op.
overgangsporselein

 

 

 

 

 

Joosje te paard
Kangxi porselein is gemaakt in de periode 1662-1722 en kenmerkt zich door zijn zeer hoge kwaliteit. In vergelijking met het overgangs porselein is het materiaal dunner geworden. Rond 1710 ontstaat het beroemde eierschaal porselein. Zeer dun, doorschijnend porselein wat vaak beschilderd is met bovenglazuur voorstellingen van planten en zogenaamde lange lijzen.

Dit zijn dames met een lang en dun lichaam die zich ophouden in landschappen of gebouwen. Een andere voorstelling bekend onder de oud Hollandse naam "Joosje te paard" laat strijders zien op kleine oosterse paarden. (zie hiernaast) Dit porselein was ook alleen bedoeld voor de sier en niet om dagelijks gebruikt te worden. Het is in deze tijd dat vormen van porselein bewust worden aangepast aan de westerse smaak. Tal van voorwerpen, die we kennen in zilver, worden nu op bestelling gemaakt van porselein.

Dit staat bekend onder de naam 'Chine de commande'. Bekende vormen zijn zoutbakjes, azijn en mosterdpotjes en diverse vormen dekselvaasjes.

 

 

Bijzonder van kwaliteit zijn de Kangxi kommen. Dit type noemt men ook wel "klapmuts". Een oude benaming voor dit model wat veel lijkt op een toenmalig populair hoofddeksel. Vaak zijn ze voorzien van gedichten in Chinese karaktertekens.

Wanneer er karaktertekens op de onderzijde staan zijn ze Kangxi gemerkt of Chenghua. Soms zijn ze gemerkt met een blaadje. Het zogenaamde artemisia blad. Opvallend is dat de tekens op de onderzijde vrijwel altijd centraal in een dubbele ring staan. Kangxi kommen zijn de laatste jaren enorm in waarde gestegen. Zelfs een kom met een barst brengt nog altijd een leuk bedrag op.
Kangxiklapmuts

 

 

 

 

 

Vijf delig kangxi kaststel
Veel gemaakt zijn de zogenaamde kaststellen. Dit is een westerse variant van het drie of vijfdelige bronzen Chinese altaarstel. Ze waren bedoeld om op de Hollandse kabinetten geplaatst te worden. Meestal bestaat het set uit drie dekselvazen en twee bekervazen maar een enkele keer zie ik ook wel eens een set van zeven vazen.

Vrijwel altijd zijn ze beschadigd wat niet onlogisch is gezien hun kwetsbare positie bovenop het kabinet. De decoratie bestaat vaak uit landschappen en plantmotieven.

 

 

 

 

Nog meer uitgesproken Chine de Commande uit de Kangxi tijd is dit bordje. Het staat ook wel bekend als wapenporselein. Het werd gemaakt in opdracht van rijke families en omvatte naast borden ook terinnes met onderschotels.

Later in de 18e eeuw werd dit uitgebreid met meer vormstukken zoals sauskommen, mosterdpotjes en kandelaars. Wapenbordjes uit de Kangxiperiode zijn mits in gave toestand zeldzaam en kostbaar.

 

 

Kangxi wapenbord. Chine de commande

 

 

 

Yung Cheng periode

Na de Kangxiperiode komt er een kort tijdperk wat bekend staat als de Yung Cheng periode. (1722-1736) Dit in deze korte periode gemaakte porselein staat bekend als het mooiste wat er is gemaakt voor de europese markt. Deze kop en schotel komen uit een theeserviesje.

Een enkele kop en schotel in deze kwaliteit is al zeer bijzonder en erg gezocht. Beroemd is ook het "egg Shell" porselein. Zeer dun en bijna doorzichtig. Bijna niet te bevatten is het vakmanschap waarmee dit porselein gemaakt is. Kleur, textuur, glans en vorm, het is van een perfecte eenheid.

 

 

 

 

Nog een voorbeeld van volmaakte schilderkunst op porselein uit de Yung Cheng periode is dit detail van een grote wapenschotel gemaakt rond 1735.

Detail wapenbord

 

Famille rose Chine de commande Haantjesporselein
Iets later gemaakt is het bekende famille rose porselein. Vaak is dit gedecoreerd met haantjes in prachtige roze kleurtinten. Roze is een typische rococo kleur in de mode in de jaren 1740-1770. De kwaliteit van het Chinese porselein wordt gedurende de 18e eeuw langzaam minder.

Het moest goedkoper worden geproduceerd als gevolg van de concurrentie met Europees porselein. Na het famille rose porselein is de bloeitijd van het Chinese porselein in Nederland voorbij. Europese fabrieken maken porselein wat meer in de smaak valt bij de rijke burgerij en de vele Europese vorstenhuizen.

 

 

 

Aan het einde van de 19e en begin 20e eeuw worden er veel kopieën gemaakt van aansprekende vroeg 18e eeuwse stukken. Hiernaast een bijzonder grote vaas gemaakt. In de 19e eeuw geheel in de 18e eeuwse traditie.

Een geoefend oog ziet echter snel de verschillen in materiaal gebruik en stijl met de originele vazen. Desondanks hebben deze kopieën toch een behoorlijke waarde.

 

 

grote Famille verte dekselvaas

 

Taxeren van chinees porselein
Waar let ik op bij het taxeren ? Allereerst bekijk ik uit welke periode het stuk afkomstig is en of het is wat het suggereert te zijn. Met andere woorden hebben we te maken met een origineel stuk of met een latere kopie ? Dan volgt de conditie. Kleine chipjes, randslijtage of ook wel "fritting" genoemd is bij het ene stuk meer geaccepteerd dan bij het andere. Bijvoorbeeld op grote vormstukken 18e eeuws famille verte porselein is enige fritting normaal. Gaat het om een klein verfijnd "Chinese taste" schaaltje dan is elke schade van grote invloed op de waarde.

Een barst is natuurlijk een slecht teken voor de waarde. Herstelde en gebroken stukken hebben behalve studiewaarde geen grote financiële waarde. Restauratie heeft dan op de waarde weinig invloed. Kapot is kapot ! Ook van belang voor de waarde is de mode en de koopkracht van de verzamelaars. Japans porselein was in de jaren negentig erg in trek door de bloeiende Japanse economie. Op dit moment is vanwege dezelfde reden Chinees porselein hoog gewaardeerd.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


1 27 34